27
październik
2014

Dzień wszystkich świętych

Polacy na londyńskich cmentarzach

1.listopada to jeden z najpiękniejszych dni w polskim kalendarzu. Pełen smutku, nostalgii, melancholii a jednocześnie radości z rodzinnych spotkań. Dla wierzących, również obietnica tego, że istnieje coś poza tym światem.  Dzień pełen sprzeczności. Chłód pierwszej zimy miesza się z ciepłem rodzinnych rozmów i gorącej strawy. Mrok nocy rozświetla łuna pyłgających na cmentarzach świateł. W powietrzu czuć zapach chryzantem i palonych zniczy. 
Jako dziecko uwielbiałam ten dzień - po nudnej mszy na cmentarzu następowały radosne chwile, jechaliśmy wszyscy do cioci na kolację, gdzie wspomnieniom i zabawie nie było końca. Bez wątpienia jednak najważniejszym i najpiękniejszym punktem dnia był wieczorny spacer po cmentarzu, który rozświetlony niezliczoną ilością zniczy wyglądał po prostu magicznie. I ten zapach...
 
Tu w Anglii brakuje mi tego dnia. Wydaje się, że ludzie tutaj albo nie mają czasu, albo nie chcą myśleć o śmierci. Przechodzę przez cmentarz prawie codziennie, bo tak się składa, że jest on po drodze do szkoły, do której chodzą moi chłopcy, i ze smutkiem stwierdzam, że poza przypadkami, które mogę zliczyć na palcach jednej ręki, nie spotkałam tam żywego ducha. Nikt tych grobów nie odwiedza, nie stawia kwiatków, nie zapala lampek. Czy zauważyliście, że nie można tu kupić zniczy? My z moimi chłopcami, kiedy nachodzi nas taka potrzeba, wybieramy się na cmentarz z kwiatkiem, z lampką, znajdujemy jakiś zaniedbany grób i dumamy sobie przez chwilkę prowadząc poważne rozmowy o śmierci i bliskich, którzy od nas odeszli. 
 
 
W tym roku 1. listopada przypada w sobotę, więc jeśli tak jak ja odczuwacie potrzebę odwiedzenia cmentarzy w tym szczególnym dniu, to proponuję wam wybrać się na Cmentarz Highgate. To jedna z najbardziej znanych nekropolii na świecie. Budowany w stylu wiktoriańskim, posiada mnóstwo zabytków zaliczanych do najlepszej architektury cmentarnej w Anglii. Owiany niezwykłymi historiami i legendami o wampirach. 
Został utworzony w 1839 roku i po dzień dzisiejszy dokonuje się tam nowych pochówków.  
Chyba najsłynniejszą postacią i naczęściej odwiedzanym grobem jest miejsce spoczynku Karola Marksa i jego rodziny. Z długiej listy pochowanych tam osobistości wymienić należy również Michaela Faradaya, Charlesa Dickensa z rodziną, Herberta Spencera, Aleksandra Litwinienkę. 
Istotną z polskiego punktu widzenia częścią Cmentarza jest polska kwatera zwana Wzgórzem Orła Białego. Znajduje się ona w zachodniej jego części. Stoi tu rzeźba orła wydobywającego się spod płyty grobowej i trzymającego w szponach sztandar, zdobiącego grobowiec Wojciecha Darasza, Stanisława Worcella i Karola Stolzmana. Pochowani są tutaj również inni powstańcy listopadowi oraz styczniowi,m.in. Feliks Nowosielski, Kazimierz Rumsza, Stanisław Szurlej, Feliks Topolski. Reszta polskich grobów z różnych okresów historycznych znajduje się we wschodniej części cmentarza.   
My, Polacy, traktujemy wizyty na cmentarzach jak spacery po parku, dlatego Highgate jest moim zdaniem miejscem idealnym do odwiedzenia. Dzika flora i fauna, architektoniczne niespodzianki, ukryte przejścia. Jestem pewna, że będziecie pod równie wielkim wrażeniem jak ja. 
Ponieważ od 1975 roku Cmentarzem zarządza Towarzystwo Przyjaciół Cmentarza Highgate, i ponieważ znajduje się on na liście Parków i Ogrodów o specyficznym historycznym znaczeniu i traktowany jest jak rezerwat, to za wejście obowiązują drobne opłaty. Część wschodnią można zwiedzać bez przewodnika, ale część zachodnią tylko w zorganizowanych grupach z przewodnikiem kupując bilety z wyprzedzeniem (płacąc za wstęp do części zachodniej można zwiedzać również część wschodnią bez dodatkowej opłaty). 
 
 
Warto również wybrać się na Cmentarz Gunnersbury, który otwarty został w 1929 roku. Jest to miejsce szczególnie ważne dla londyńskiej Polonii, zwłaszcza tej z okresu II wojny światowej. Spoczywa tu wielu zasłużonych działaczy emigracyjnych i dowódców wojskowych, m.in. Józef Haller, Tadeusz Komorowski, Kazimierz Sabbat i Kazimierz Sawicki, Antoni Szymański, Józef Chomiuk, Andrzej Pomian. To tutaj również znajduje się pierwszy w Wielkiej Brytanii(ufundowany w 1976 roku) Pomnik Katyński. Co roku harcerze i wolontariusze biorą udział w akcji sprzątania grobów przed dniem Wszystkich Świętych a 1-ego listopada odprawiana jest msza na cmentarzu.
 
Możecie również wybrać się na Kensal Green, gdzie pochowany jest polski podróżnik i geolog Paweł Edmund Strzelecki, zdobywca najwyższego szczytu Australii- Góry Kościuszki. Odnaleźć tam można również groby Mariana Kukiela- generała i historyka oraz Krystyny Skarbek, kobiety-szpiega, o której pisałam niedawno ( w jej nogach spoczywają prochy Andrzeja Kowerskiego, również szpiega, i długoletniej niespełnionej miłości).
 
 
Jeśli nie macie ochoty zwiedzać cmentarzy to mam dla was inna atrakcję. Wybierzcie się do Tower of London, żeby na własne oczy zobaczyć rozpościerające się w fosie zamkowej morze maków. Różnej długości ceramiczne kwiaty sadzone tam były przez okres kilku ostatnich miesięcy. Każdy kwiat symbolizuje poległego w I Wojnie Światowej brytyjskiego lub kolonialnego żołnierza. W sumie ma być ich 888,246. Ekspozycja zostanie zamknięta 
11-ego listopada, a maki wystawione na sprzedaż. Każda sztuka kosztować ma £25, z czego 10% przekazane zostanie na cele charytatywne. Byli już tam członkowie rodziny królewskiej, możecie być i wy. Szkoda przegapić taką okazję kiedy się mieszka w Londynie. 
 
 
Lubię angielski czarny humor, lubię to, że żartować tu można ze wszystkiego.Lubię Halloween i zamierzam z chłopcami świętować ten dzień jak co roku, ale nic nie zastąpi nastroju 1-ego listopada. Marzą mi się tłumy na tutejszych cmentarzach. Pokażmy Anglikom jak my czcimy pamięć o naszych zmarłych.
 

Więcej info

Tagi

1_ listopada w Londynie Cmentarze w Londynie Gunnersbury Londyn Highgate Londyn

 

Podziel się z innymi

Skomentuj

Komentujesz jako Gość.

Biuro Podróży Atlas Travel Londyn

Atlas Travel Londyn
28/29 the Broadway
London W5 2NP
Wielka Brytania

T: +44 (0)20 8840 8883

Wycieczki w Londynie